Kế hoạch công bố Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng của thành phố Hà Nội vào ngày 29/6/2026, đang đẩy một công trình hạ tầng quy mô lớn vào tâm điểm của quốc tế.
Với tổng mức đầu tư khổng lồ lên tới khoảng hơn 736 ngàn tỷ đồng (28 tỷ USD) và quy mô sử dụng đất hơn 11.400 héc ta, siêu dự án này được triển khai theo phương thức đối tác công tư với các tập đoàn tư nhân lớn.
Đây là loại hợp đồng xây dựng – chuyển giao BT với sự tham gia của liên danh 3 nhà đầu tư tư nhân lớn gồm: Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh, Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải và Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát.
Tuy nhiên, đằng sau tầm nhìn đô thị hóa kéo dài từ năm 2026 đến 2038, dự án này không còn dừng lại ở phạm vi một quy hoạch cho thủ đô một cách đơn thuần, mà đang nhanh chóng bị quốc tế hóa bởi các yếu tố cốt lõi.
Đó là, làn sóng phản đối quyết liệt của cộng đồng dân cư trực tiếp chịu ảnh hưởng, đã tạo ra nguy cơ xung đột trực diện với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết với Liên minh Châu Âu (EU) và Hoa Kỳ.
Theo các hãng thông tấn quốc tế lớn như AFP và RFI, South China Morning Post…, thực tế triển khai dự án tại 16 xã, phường khu vực ven sông Hồng đã phơi bày những lỗ hổng lớn về mặt minh bạch quản trị và đời sống xã hội.
Mặc dù ngày công bố chính thức chưa đến, song nhiều khu vực bãi sông đã bị tháo dỡ từ vài tuần nay, khiến hàng ngàn hộ dân có quyền sử dụng đất hợp pháp rơi vào trạng thái hoang mang do không được thông tin đầy đủ về quy hoạch và mức bồi thường.
Theo AFP, nhiều người dân tại phường Hồng Hà (Hà Nội) đã thẳng thắn bày tỏ sự bất bình khi biết rằng khoảng 250 ngàn người dân sông Hồng sẽ phải di dời, tái định cư tại 4 địa điểm khác nhau để nhường đất cho các nhóm lợi ích tư nhân xây dựng dự án.
Sự mập mờ trong việc giải phóng mặt bằng, cùng nỗi lo ngại về tỷ lệ bồi thường thấp hơn giá thị trường, trong khi các khu tái định cư vẫn còn nằm trên giấy, đã kích hoạt một làn sóng phản đối ôn hòa nhưng kiên trì của người dân.
Việc chính quyền địa phương âm thầm tháo dỡ rừng các băng rôn “kiến nghị” đòi giữ đất vào ban đêm, và người dân kiên quyết đòi lại đã tạo ra một trạng thái căng thẳng xã hội âm ỉ, thu hút sự chú ý đặc biệt từ các tổ chức quốc tế.
Tính chất quốc tế hóa của siêu Dự án Sông Hồng trở nên rõ nét hơn khi đặt công trình này cạnh các định chế luật pháp thương mại, môi trường và an sinh xã hội mà Việt Nam đã cam kết quốc tế.
Việc thu hồi đất quy mô lớn vốn là nơi sinh sống lâu đời của hàng chục ngàn hộ dân, nếu thiếu đi một phương án đền bù thỏa đáng và chuyển đổi nghề nghiệp toàn diện, sẽ vi phạm trực tiếp Chương 31 của Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA).
Hiệp định này trói buộc trách nhiệm pháp lý của Việt Nam đối với các tiêu chuẩn lao động của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và việc bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
Không dừng lại ở đó, cả Hoa Kỳ và EU đều duy trì các bộ tiêu chuẩn khắt khe về quản trị quốc gia, trong đó nhấn mạnh quyền tiếp cận thông tin và quyền phản biện của công chúng trong quá trình Đánh giá tác động môi trường (ĐTM).
Việc các báo cáo thủy văn, an toàn đê điều và tác động dòng chảy sông Hồng không chính xác bị nghi ngờ để nhường chỗ cho các doanh nghiệp sân, sau sẽ kích hoạt sự hoài nghi lớn từ các đối tác phương Tây về tính minh bạch của Việt Nam.
Hệ lụy từ một cuộc khủng hoảng sinh kế và môi trường xuất phát từ siêu dự án này có thể trở thành đòn bẩy để Mỹ và EU rà soát lại các ưu đãi thuế quan ưu đãi, biến dự án này thành một rủi ro đối ngoại mang tính dây chuyền cho Việt Nam trên trường quốc tế.
Trà My – Thoibao.de
