Việt Nam vượt Thái Lan về quy mô kinh tế: Nhưng để vượt về sự thịnh vượng thì còn xa?

Trong nhiều thập niên, việc so sánh quy mô kinh tế giữa Thái Lan và Việt Nam được giới quan sát quốc tế hết sức quan tâm. Thời điểm năm 2006, nền kinh tế Thái Lan đạt quy mô hơn 220 tỷ USD, cao gấp ba lần con số 66 tỷ USD của Việt Nam.

Tuy nhiên, tròn hai thập niên sau, vào năm 2026 khoảng cách tưởng chừng không thể san lấp ấy đã gần như đang khép lại.

Câu hỏi được đặt ra hiện nay không còn là liệu Việt Nam có thể đuổi kịp Thái Lan hay không, mà là khi nào cuộc đổi ngôi này chính thức diễn ra và sẽ còn kéo dài trong bao lâu?

Các số liệu dự báo từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phơi bày một thực tế, theo đó, nếu tính theo chỉ số sức mua tương đương (PPP), Việt Nam được dự báo sẽ vượt Thái Lan ngay trong giai đoạn này và nới rộng khoảng cách lên hàng trăm tỷ USD vào thập niên sắp tới.

Động lực chính đến từ tốc độ tăng trưởng vượt trội, khi GDP Việt Nam liên tục duy trì mức tăng trên 7% mỗi năm và luôn dẫn đầu khu vực ASEAN, trong khi Thái Lan vẫn chật vật ở mức 2,5%.

Thậm chí, nhóm nghiên cứu của Bangkok Bank cảnh báo Thái Lan có nguy cơ tụt xuống vị trí thứ 5 về quy mô kinh tế tại Đông Nam Á vào năm 2030, đứng sau cả Việt Nam và Philippines.

Dẫu vậy, theo giới chuyên gia kinh tế một nền kinh tế có quy mô tổng thể lớn hơn như Việt Nam hoàn toàn không đồng nghĩa với một đất nước thịnh vượng hơn.

Theo đó, với dân số xấp xỉ 100 triệu người so với 70 triệu dân của Thái Lan, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam hiện nay mới chỉ đạt khoảng 4.720 USD, thấp hơn đáng kể so với mức 7.350 USD của Bangkok.

Bản chất của sự chênh lệch này giống như 2 gia đình có cùng mức thu nhập tương đương nhưng một gia đình đông con hơn (ám chỉ Việt Nam) phải chia nhỏ nguồn lực, dẫn đến mức sống thực tế thấp hơn.

Lợi thế của Bangkok về mức độ giàu có bình quân đầu người, hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông hiện đại và thị trường vốn phát triển sâu rộng trong một thời gian dài.

Quan trọng hơn, nhờ vào sự cạnh tranh của thể chế chính trị đa đảng, người dân Thái Lan được hưởng lợi rất nhiều từ các chính sách “dân túy” thực chất.

Cụ thể, từ hệ thống chăm sóc sức khỏe và giáo dục hoàn toàn miễn phí cho toàn dân, cho đến chính sách an sinh xã hội cho đến nay vẫn duy trì cấp trợ cấp khoảng 30 USD/ tháng cho người nghèo để (bắt buộc) mua các mặt hàng thiết yếu.

Những đòn bẩy này giúp duy trì một lưới an sinh xã hội vững chắc cho người dân, điều mà một mô hình chú trọng tích lũy nguồn lực cho chi tiêu công như ở Việt Nam vẫn còn đang bỏ quên.

Yếu tố then chốt tạo nên đà bứt phá về quy mô của Việt Nam, đồng thời cũng là rủi ro lớn nhất cho chặng đường tiếp theo chính là thể chế chính trị.

Dưới sự lãnh đạo của một đảng duy nhất đã mang lại tính liên tục trong chính sách, tạo môi trường ổn định hấp dẫn dòng vốn đầu tư nước ngoài. Trong khi, nền chính trị đa đảng thường xuyên biến động tại Thái Lan khiến các chiến lược quốc gia dài hạn thường bị đình trệ.

Thế nhưng, những công cụ giúp Việt Nam thoát nghèo như vừa qua chưa chắc đã đủ sức trở nên giàu có. Mà bài toán thoát “bẫy thu nhập trung bình” còn đòi hỏi năng lực đổi mới, sự phát triển của khu vực tư nhân và một bộ máy công quyền thực sự minh bạch.

Giới phân tích chỉ ra rằng, để đạt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam bắt buộc phải duy trì đà tăng trưởng tối thiểu 7% mỗi năm liên tục trong hai thập kỷ liên tiếp.

Vì thế, cuộc đua giữa hai nền kinh tế giữa Bangkok và Hà Nội không chỉ dừng lại ở các con số thống kê GDP danh nghĩa (PPP). Việc Việt Nam vượt qua Thái Lan về tổng sản lượng vĩ mô như hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu.

Bài toán thực sự nằm ở chất lượng sống thực tế, để giúp người dân thụ hưởng sự thịnh vượng bền vững.