Vì sao nhiều lãnh đạo địa phương sớm thừa nhận khó đạt tăng trưởng GDP 2 con số?

Các phiên thảo luận tại Quốc hội trong những ngày vừa qua đã chứng kiến những phát biểu trái ngược chưa từng có giữa các lãnh đạo địa phương xung quanh chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế GDP 2 con số.

Bên cạnh tuyên bố đanh thép của Bí thư Quảng Ninh Quản Minh Cường khi khẳng định, dứt khoát tỉnh này phải tăng trưởng trên 10%. Thậm ông Cường còn nổi hứng đặt cược: “Nếu dưới 10% thì cứ cách chức cả Bí thư, lẫn Chủ tịch”.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, Bí thư Thành ủy TP. HCM Trần Lưu Quang lại chọn một thái độ dè dặt hơn hẳn khi tuyên bố: “Nếu trong trường hợp TP. HCM không đạt, chúng ta sẽ xin lỗi mọi người và nỗ lực trong năm sau”.

Theo giới phân tích, sự tương phản gay gắt này không đơn thuần là sự khác biệt về cá tính hay cách điều hành của các lãnh đạo. Mà nó phơi bày một rạn nứt sâu sắc giữa quyết tâm chính trị thượng tầng và giới hạn thực tế của nền kinh tế Việt Nam trong lúc này.

Theo đó, chỉ tiêu tăng trưởng GDP 2 con số là tham vọng vĩ mô được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm liên tục đốc thúc cả hệ thống chính trị phải đạt được, nhằm tạo đà bứt phá cho giai đoạn 2025–2026.

Tuy nhiên, dữ liệu và sự nhìn nhận thực tế tại nghị trường Quốc hội lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Theo Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn cảnh báo, áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng là vô cùng khó khăn, khi chỉ có vỏn vẹn 6 trên 34 địa phương trên cả nước được dự báo có thể đạt chỉ tiêu đã đề ra.

Đáng lo ngại hơn, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phát đi cảnh báo “đỏ” về tình trạng tăng trưởng thiếu bền vững.

Nhất là khi cả 4 đầu tàu kinh tế lớn nhất nước gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng và Đồng Nai, là nhóm chiếm gần 47% tổng giá trị kinh tế của cả nước đều dự kiến sẽ không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Trong khi đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng vẫn kiên định tuyên bố Chính phủ vẫn quyết tâm đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên cho năm 2027.

Đáng chú ý, phát biểu “đánh tiếng xin lỗi” của Bí thư Trần Lưu Quang mang sức nặng của một thực tế không thể tô hồng. Khi lãnh đạo đầu tàu kinh tế lớn nhất nước khẳng định TP. HCM sẽ không chạy theo con số tăng trưởng bằng mọi giá theo lối “ăn xổi ở thì” như các địa phương khác.

Việc TP. HCM chấp nhận hoãn các phiên đấu giá đất trị giá hơn 90.000 tỷ đồng để tích lũy nguồn lực cho các năm sau, đã cho thấy giới chức thành phố bắt đầu phản kháng lại áp lực ép tăng trưởng ngắn hạn.

Vẫn theo giới phân tích quốc tế, việc ép buộc đạt chỉ tiêu tăng trưởng 2 con số bằng mọi giá chỉ đẩy các tỉnh, thành vào vòng xoáy tận thu ngân sách, hoặc vay nợ đầu tư công ồ ạt, tạo ra những con số tăng trưởng “giả tạo trên giấy” nhưng để lại gánh nặng nợ nần và lạm phát cho tương lai.

Hơn thế nữa, sự trần trụi trong các báo cáo cũng cho thấy một thực trạng nhức nhối vốn tồn tại lâu nay trong bộ máy, đó là, căn bệnh thành tích và xu hướng biến báo số liệu.

Việc hầu hết các địa phương bất lực trong việc cán đích tăng trưởng, nhưng chỉ có một vài lãnh đạo dám công khai thừa nhận khó khăn phơi bày hiện tượng nhiều nơi sẵn sàng làm đẹp báo cáo để vừa lòng cấp trên.

Ngay cả ông Quản Minh Cường khi “cao hứng” đưa ra tuyên bố nhưng cũng phải thừa nhận: Không thể cào bằng chỉ tiêu hai con số cho tất cả mọi nơi, bởi như tỉnh Cao Bằng phải gánh vác các nhiệm vụ quan trọng khác thay vì chạy đua không cần thiết.

Sự va đập trái ngược giữa quyết tâm chính trị của ông Tô Lâm và những tuyên bố “xin lỗi” từ các lãnh đạo địa phương cho thấy mô hình tăng trưởng dựa vào mệnh lệnh chính trị đang đâm đầu vào vách đá.

Đã đến lúc các nhà lãnh đạo ở Ba Đình cần lắng nghe những cảnh báo thẳng thắn từ thực tế, thay vì tiếp tục gây áp lực lên bộ máy bằng những con số tăng trưởng duy ý chí.