Vụ bắt giữ ông Nguyễn Thành Nam tác giả cuốn sách Chuyện với Thanh với cáo buộc “tuyên truyền chống Nhà nước theo Điều 117 – Bộ luật Hình sự 2015”, đã tạo ra một hiệu ứng domino, vượt xa phạm vi của một vụ án hình sự thông thường.
Tâm điểm của dư luận đã chuyển dịch từ tác giả cuốn sách sang giới truyền thông báo chí, khi Cục Báo chí của Bộ Văn hóa xác nhận 23 cơ quan báo chí đã bị xử phạt. Mới nhất, Công an Hà Nội lại khởi tố thêm 3 lãnh đạo của Nhà Xuất bản Hội Nhà Văn.
Theo giới phân tích, vụ việc “Chuyện với Thanh” bộc lộ sự phân hóa sâu sắc trong đời sống chính trị – xã hội tại Việt Nam, với sự tham gia của 3 phe phái với các luồng quan điểm chính. Đó là:
Phe chỉ trích cuốn sách tập hợp quanh nhân vật Phan Trung Can được sự bảo chứng công khai từ giới chức Công an; phe bảo vệ ủng hộ quan điểm của tác giả Nguyễn Thành Nam; và phái chính thống đại diện bởi Cục Báo chí, nơi chọn cách phê phán cả hai phía để thiết lập lại kỷ cương.
Thông tin do người đại diện Chính phủ là ông Lưu Đình Phúc – Cục trưởng Cục Báo chí công bố tại cuộc họp báo ngày 15/7, vừa qua đã tạo ra một dư chấn trong giới quan sát truyền thông và báo chí.
Việc xử phạt quy mô lớn đối với những đơn vị vốn được coi là địa chỉ uy tín hàng đầu đã đặt ra những câu hỏi không dễ trả lời về ranh giới mong manh giữa phản biện xã hội và vi phạm định hướng quản lý.
Liên quan đến việc Công an thành phố Hà Nội ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam 3 nhân vật chủ chốt của Nhà xuất bản Hội Nhà văn, gồm Giám đốc, Tổng biên tập và Trưởng ban biên tập.
Các cá nhân này bị cáo buộc đã biên tập, chỉnh sửa và phát hành cuốn sách với nội dung bị cho là “xuyên tạc lịch sử và xúc phạm lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng theo Điều 117 – Bộ luật Hình sự 2015”. Những động thái dồn dập này không chỉ là các quyết định tố tụng thuần túy.
Đáng chú ý, trước đó, ông Lưu Đình Phúc đã gay gắt chỉ trích hiện tượng đấu tố cực đoan trên mạng xã hội, và thừa nhận rằng những màn “xét xử online” thay thế pháp luật đã gây áp lực lớn lên bộ máy quản lý của Nhà nước.
Tuy nhiên, giới quan sát chính trị đang đặt ra một giả thuyết khác, đó là: Liệu đây có phải là sự chủ động giữ kỷ cương hay là một thông điệp nhằm chiều lòng các luồng ý kiến bảo thủ trong nội bộ của Đảng?
Trong bối cảnh môi trường chính trị hiện nay, những quyết định mang tính “bàn tay sắt” đối với truyền thông thường được nhìn nhận là cách để bộ máy củng cố trật tự và ổn định nội bộ.
Việc nhắm vào một loạt các cơ quan báo chí thay vì chỉ cá nhân tác giả Nguyễn Thành Nam rõ ràng là một chiến thuật răn đe rõ rệt từ người đứng đầu Chính phủ – là Thủ tướng Lê Minh Hưng.
Thông điệp gửi đi rất rõ ràng, đó là, trong môi trường chính trị nhạy hết sức nhạy cảm ở thời điểm này, không có vùng an toàn cho bất kỳ sự ủng hộ nào, – dù là vô tình hay hữu ý đối với những quan điểm bị xem là chống phá.
Cuộc đối đầu giữa mạng xã hội và quy trình quản lý đang đẩy giới truyền thông Việt Nam vào một tình thế cực kỳ nan giải. Khi các tòa soạn bị buộc phải gọt giũa tiếng nói của mình để khớp với những khuôn mẫu quản lý ngày càng siết chặt.
Đồng thời, câu hỏi về vai trò độc lập của báo chí trong việc cung cấp các góc nhìn đa chiều cho xã hội lại càng trở nên khó khăn và nhức nhối hơn bao giờ hết.
Sự kiện lần này cho thấy Chính phủ Lê Minh Hưng đang quyết liệt thiết lập một trật tự truyền thông mới, nơi mà sự đồng thuận tuyệt đối về tư tưởng chính thống được đặt lên hàng đầu.
Điều đó, đang phản ảnh cho thấy, mọi tiếng nói trái chiều cần thiết cho sự phát triển của một xã hội văn minh cho Kỷ nguyên mới đang dần bị thu hẹp đáng kể.
Trà My – Thoibao.de
